Эгиипэт (номох)
| Эгиипэт | |
|---|---|
| был.-гириэк. Αἴγυπτος | |
| Билэ:Аргос.jpeg | |
| И. П. Андреев киэргэтиитэ худуоһунньук “Атридтар дыбарыастарын иннигэр аһаҕас сир, Аргоска” | |
| Номох | былыргы гириэк |
| Сир | Араабийа, Эгиипэт, Лиибийэ |
| Гириэк бичигинэн | Αΐγυπτος |
| Эр киһитэ-дьахтара | мужской |
| Дьарыга | царь |
| Аҕата | Бэл (сүрүн барыл) |
| Ийэтэ | Анхиноя |
| Убайа-быраата | Данай |
| Кэргэнэ | Калиадна, Горго, Аргифия, Тирия, Гефестина, Исайя уонна Эврирроя |
| Оҕолоро | 50 уол |
| Көмүллүбүт сирэ | Патры |
Эгиипэт (был.-гириэк. Αἴγυπτος) — былыргы гириэк номоҕун персонажа, Араабия ыраахтааҕыта[1][2]. Бэл уола, Данай игирэ аҥаара, Былыргы Эгиипэт эпонима. Кини биэс уон уолуттан биирдэстэриттэн элбэх герой үөскүүр, ол иһигэр Персей уонна Геракл[3].
Номох
Эгиипэт Бэл ыраахтааҕы уонна Анхиноя (атын култуураларга - Анхирой) уола, Нил өрүс таҥаратын кыыһа. Аҕатын өттүттэн, кини Иоттан төрүттээх Зевс уола Эпаф сиэнэ этэ, онон Аргос бастакы ыраахтааҕыларыттан төрүттээх[4]. Эгиипэт игирэ быраатын Данайы кытта төрөөбүтэ[5]; абаҕата Агэнор, сыганнара — Сэттэ ааннаах Фивы олохтооччута Кадм уонна Европа[6][7][8]. Атын генеалогия барыла баар, Эгиипэт Бэл уонна Эрия эбэтэр Исида уола үһү; Нил уонна Мемфида уола; Зевс уонна Феба уола; Гефест уонна Левкиппа[9].
Эгиипэт Араабия ыраахтааҕыта буолбута уонна меламподоннар («хара-атахтаахтар») сирдэрин Эгиипти сэриилэээн ылар. Данай бу кэмҥэ Лиибийэ ыраахтааҕыта этэ[10]. Бэл өлбүтүн кэннэ игэрэлэр ыккардыларыгар этиһии тахсыбыта. Эгиипэт быраатыгар, эйэлэһии бэлиэтин быһыытынан, биэс уон уолун биэс уон быраатын кыыстарыгар кэргэн ыларга этии киллэрбитэ, ол гынан баран Данай хоту диэки хараабылынан куоппута. Эгиипэт уолаттара; Гай Юлий Гигин барылынан, аҕалара Данайы өлөрөр эбэтэр төннүбэт буоларга дьаһайбыта[5][11]. Арголидаҕа Эгиптиадтар убайдара сиппиттэрэ уонна кини кыргыттарын кэргэн тахсарга күһэйбиттэрэ. Ол гынан баран Данаидалар бары Эгиптиадтары биир киһини ураты өлөрбүттэрэ: Гипермнестра Линкейи аһыммыта[10][7]. Эгиипэт бэйэтэ уолаттарын батыһан Грецияҕа кэлбитэ уонна туох буолбутун билэн баран, эбэтэр Аргоска хомойон өлбүтэ (Гекатей Милескай[9])[12] эбэтэр, быраатын аатыттан куттанан, Ахайа Арой куоратыгар куотан өлбүтэ (Павсаний барыла[13])[14]. Патраҕа көмүллүбүтэ. Б. э. II үйэтигэр кини уҥуоҕун Серапис храмыгар айанньыттарга көрдөрөр буолбуттара[13][9].
Псевдо-Аполлодор биэс уон Эгиптиадтар ааттарын туһунан кэпсиир[5]. Кини этэринэн Эгиипэккэ Аргифия алта уолу төрөөбүтэ, Араабия дьахтара уону, Финикия дьахтара сэттэни, Тирия үһү, Калиадна уон иккини, Горго алтаны уонна алтаны Гефестина[15]. Гесиод эмиэ биэс уон уолу туһунан суруйар, ол эрээри Гекатей санаатынан уон иккиттэн элбэх буолбатахтара диирэ[9]. Эгиптиад Линкей Абант аҕата уонна хас да дьоруой өбүгэлэрэ буолбута, ол иһигэр Персей уонна Геракл[16].
Хойукку үйэлэр култуураларыгар
Эгиптиадтар уонна Данаидалар тустарынан номох Эсхил «Эгиипэттэр» уонна «Көрдөөччүлэр» (онно Эгиипэт суох) диэн трагедияларын[17], «Данаидалар» эпическай поэматын, Фриних («Эгиипэттэр» уонна «Данаидалар»), Тимесифей («Данаидалар») трагедияларын уонна Аристофан комедияларын уус-уран төрүтэ буолбута. Парос мраморын көмөтүнэн Данай устуутун күнэ биллэр — б. э. иннинэ 1510 сыл[8][18]. Манефон Эгиипэти Мефосис фараону кытта үкчүнэн ааҕара, оттон Евсений Кесарийскай — Рамзеһы кытта[19].
Биир гипотезанан, Данай уонна Эгиипэт диэн ыраахтааҕы титуллара[20].
Быһаарыылар
- ↑ Тележко, 2023, с. 57
- ↑ Мифология, 2002, с. 300
- ↑ Чередниченко, 2007, с. 17-18
- ↑ Адамбекова, 2008, с. 87
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Грейвс, 1992, с. 157
- ↑ Грейвс, 1992, с. 153
- ↑ 7,0 7,1 Чередниченко, 2007, с. 17
- ↑ 8,0 8,1 Чередниченко, 2007, с. 18
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Wernicke, 1893
- ↑ 10,0 10,1 Псевдо-Аполлодор, 1972, II, 1, 4—5
- ↑ Гигин, 2000, Мифы, 168
- ↑ Лобкер, 1885, с. 26
- ↑ 13,0 13,1 Павсаний, 1996, VII, 21, 13
- ↑ Мифы, 1987, с. 657
- ↑ Псевдо-Аполлодор, 1972, II, 1, 5
- ↑ Псевдо-Аполлодор, 1972, II, 2
- ↑ Подземская, 1978
- ↑ Гигин, 2000, Мифы, 168, прим
- ↑ Bernhard, 1886-1890, I, 1, 155-157
- ↑ Грейвс, 1992, с. 160-161
Литэрэтиирэ
- Bernhard J. Aigyptos 1. — Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — М.: Искусство, 1886-1890. — Т. I. — С. [341] (стб. 155—157).
- Wernicke K. Danaides // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 1005—1006.
- Мифология: Энциклопедия. — М.: Олма-Пресс Образование, 2002. — 302 с. — ISBN 5-94849-107-2
- Мифы народов мира. — II. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — 657 с.
- Адамбекова А.Д. Наука и новые технологии. — 2008. — № 10-11. — С. 87.
- Гигин Г.Ю. Мифы. — Санкт-Петербург: Алетейя, 2000. — 480 с. — ISBN 5-89329-198-О
- Грейвс Р. Мифы Древней Греции. — Москва: Прогресс, 1992. — 624 с.
- Лобкер Ф. Реальный словарь классических древностей. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — 26 с.
- Павсаний VII // Описание Эллады / Фролов Э.Д.. — СПб.: Алетейя, 1996. — Т. II. — 870 с. — ISBN 5-89329-006-2
- Подземская Н. «Просительницы» // Эсхил. Трагедии. — М.: Искусство, 1978. — С. 341.
- Псевдо-Аполлодор Мифологическая библиотека. — Л.: Наука. Ленинградское отделение, 1972. — 216 с. — ISBN 5-86218-055-9-93
- Тележко Г.М. К этнической дифференциации восточноевропейского скотоводческого диалектного континуума // Universum: филология и искусствоведение. — 2023. — Май (№ 5 (107)). — С. 57.
- Чередниченко А.Г. Данайцы в трудах античных мифографов: к проблеме происхождения данайцев // Научные Ведомости. — Белгородский государственный университет, 2007. — № 3 (34). — С. 17-18.
 |
|---|
