Агэнор
| Агэнор | |
|---|---|
| был.-гириэк. Ἀγήνωρ | |
| Билэ:Агенор.jpeg | |
| Агенор уолун Кадмы эдьиийин көрдүү ыытар | |
| Номох | былыргы гириэк |
| Сир | Тир уонна/эбэтэр Сидон |
| Эр киһитэ-дьахтара | эр киһи |
| Дьарыга | ыраахтааҕы |
| Аҕата | Посейдон |
| Ийэтэ | Лиибийэ |
| Убайа-быраата | Бэл |
| Кэргэнэ | Телефасса |
| Оҕолоро | Кадм, Феникс, Европа, Килик |
Агэнор (был.-гириэк. Ἀγήνωρ) — былыргы гириэк номоҕун персонажа, Тир уонна/эбэтэр Сидон ыраахтааҕыта[1]. Посейдон уонна Лиибийэ уола, Бэл игэрэ аҥаара, Европа аҕата. Кыыһын Зевс былдьаабытыгар, Агенор уолаттарын Илиҥҥи Сир ортотунааҕы байҕал устун көрдөөһүҥҥэ ыыппыта. Кинини Фивы[2] уонна Крит ыраахтааҕыларын өбүгэлэринэн ааҕаллара[3].
Номох
Былыргы ааптардар Агэнор ийэтин нимфа Лиибийэ диэн ааттыыллар, Эгиипэт королун Эпаф кыыһа, Ио Зевс уола; онон Агэнор Аргос бастакы ыраахтааҕыларыттан төрүттээх[4]. Лиибийэ байҕал таҥарата Посейдонтан хат буолан икки игирэ оҕону төрөөбүтэ — Агэнор уонна Бэл[5][6]. Кинилэртэн бастакылара Сидон уонна/эбэтэр Тир ыраахтааҕыта буолбута[7], иккиһэ Эгиипэккэ ыраахтааҕылаабыта[8]. Атын варианнарынан, Агенор Бел уола[9] эбэтэр Ио уола эбит[10]. Кини Тиргэ баар дыбарыаһын туһунан Панополитан Ноннуһа ахтыбыт[11]. Сороҕор былыргы ааптардар Агеноры Фракия ыраахтааҕыта диэн ааттыыллар, тоҕо диэтэххэ кини биир уола бу дойдуга баһылыктаабыта[12].
Псевдо-Аполлодор этэринэн, Агенор Телефассаҕа кэргэн тахсыбыт, киниэхэ Кадм, Феникс уонна Килик диэн уолаттары уонна Европа диэн кыыһы төрөтөллөр. Сорох источниктар бу испииһэккэ өссө икки уолу эбэллэр, Финей уонна Фасос[13][14]. Псевдо-Гигин Агэнор кэргэнин Аргиопаны ааттыыр[15],Еврипид трагедияларыгар схолия ааптара — Бэл кыыһын Антиопаны ааттыыр. Ферекид суруйарынан, Бэл кыыһа Дамно Агенору, Фениксы, Исайаны (Эгипт кэргэнэ) уонна Мелияны (Данай кэргэнэ) төрөтөн[16], кэлин Агенор Кадмус ийэтэ буолбут Нил өрүс таҥаратын кыыһын Аргиопаны кэргэн ылбыт. Иоанн Антиохийскай суруйарынан, Тир ыраахтааҕыта Тирону кэргэн ылан Кадм, Килик, Феникс, Европа уонна Сир аҕалара буолбут[17]. Псевдо-Гигин Агеноры Кефей быраата уонна бэйэтин балыһын Андромеда күтүөтэ диэн ааттыыр[10][18].
Зевс Европаны оҕус быһыытынан былдьаан ылбытыгар[3], Агенор уолаттарын кинини көрдүү ыыппыта уонна эдьиийдэрэ суох төннөргө боппута. Европа хаһан да булуллубатаҕа; ол түмүгэр, Агеноридтар Илиҥҥи Сир ортотунааҕы байҕалга тарҕаммыттара. Кадм Фивы төрүттээччитэ буолбута[2], Европа уола Минос Крит ыраахтааҕыта буолбута[19], Финей Фракия ыраахтааҕыта буолбута[20], Килик уонна Феникс тус туспа Киликия уонна Финикия эпонимнара буолбуттара[21][22], Фасос диэн Эгей байҕалын хотугу өттүгэр баар арыы эпонима буолбута[14][7].
Өйдөбүл
Вергилий Тир колониятын Карфагены «Агенор куората» диэн ааттыыр[23]. Карфаген төрүттээччитэ Дидона төрүттээччитэ бу геройтан саҕаламмыта үһү[24].
Учуонайдар Агенор туһунан остуоруйаҕа арыы уонна материк Эллада Финикияны кытта былыргы ситимнэрин туһунан кэпсээни көрөллөр[10][7]. XIX үйэҕэ Агенор диэн аат семиттыы, Ханаан диэн тылы кытта биир төрүттээх диэн сабалаҕааһын баара. Бу ааты өссө хас да мифологическай персонажтар илдьэ сылдьаллар, кинилэр тустарынан остуоруйалар Аркадияҕа, Аргоска, Ахаяҕа, Этолияҕа тарҕаммыттара; биир санаанан, бастаан Пелопоннес төрүттээх биир герой туһунан этэ, кэлин кини Эллада уонна Илиҥҥи Сир ортотунааҕы байҕал араас регионнарын кытта ситимнээх буолан тахсыбыта[25].
Быһаарыылар
- ↑ Тележко, 2023, с. 57
- ↑ 2,0 2,1 Мифы, 1987, Кадм
- ↑ 3,0 3,1 Мифы, 1987, Европа
- ↑ Адамбекова, 2008, с. 87
- ↑ Чередниченко, 2007, с. 17
- ↑ Грейвс, 1992, с. 157
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Мифы, 1987, Агенор
- ↑ Мифы, 1987, Бел
- ↑ Нонн Панополитанский, 1997, III, 300—301
- ↑ 10,0 10,1 10,2 Stoll, 1886
- ↑ Нонн Панополитанский, 1997, XL, 366
- ↑ Лосев, 1996, с. 223
- ↑ Псевдо-Аполлодор, III, 1, 1
- ↑ 14,0 14,1 Павсаний, V, 25, 12
- ↑ Гигин, 2000, Мифы, 6
- ↑ Tümpel, 1897, s. 261
- ↑ Лосев, 1996, с. 211
- ↑ Мифы, 1987, Андромеда
- ↑ Грейвс, 1992, с. 226
- ↑ Мифы, 1987, Финей
- ↑ Мифы, 1987, Килик
- ↑ Мифы, 1987, Феникс, Фойник
- ↑ Вергилий, 2001, I, 338
- ↑ Мифы, 1987, Дидона
- ↑ Dümmler, 1893
Литэрэтиирэ
- Dümmler G. Agenor 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 774—775.
- Stoll H. Agenor 1 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig: B. G. Teubner, 1886. — Т. I, 1. — С. 102—103.
- Tümpel K. Belos 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 259—264.
- Мифы народов мира. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1. — 166 с.
- Адамбекова А.Д. Наука и новые технологии. — 2008. — № 10—11. — С. 87.
- Грейвс Р. Мифы Древней Греции. — М.: Прогресс, 1992. — 624 с.
- Лосев А. Мифология греков и римлян. — М.: Мысль, 1996. — 975 с. — ISBN 5-244-00812-9
- Нонн Панополитанский Деяния Диониса. — СПб.: Алетейя, 1997. — 554 с. — ISBN 5-89329-033-X
- Павсаний V // Описание Эллады / Фролов Э.Д.. — Алетейя, 1996. — Т. I. — ISBN 5-89329-006-2
- Псевдо-Аполлодор Мифологическая библиотека. — Л.: Наука. Ленинградское отделение, 1972. — Т. III. — ISBN 5-86218-055-9-93
- Псевдо-Гигин Мифы. — СПб.: Алетейя, 2000. — 480 с. — ISBN 5-89329-198-О
- Публий Вергилий Марон Энеида. — М.: Лабиринт, 2001. — 288 с. — ISBN 5-87604-127-0
- Тележко Г.М. К этнической дифференциации восточноевропейского скотоводческого диалектного континуума // Universum: филология и искусствоведение. — 2023. — Май (№ 5 (107)). — С. 57.
- Чередниченко А.Г. Данайцы в трудах античных мифографов: к проблеме происхождения данайцев // Научные Ведомости. — Белгородский государственный университет, 2007. — № 3 (34). — С. 17.
 |
|---|
