Иһинээҕитигэр көс

Уус-Майа

Мегавики диэн сиртэн ылыллыбыт
Посёлок городского типа
Усть-Мая
Уус-Майа
Былаах
Былаах
60°24′55″ с. ш. 134°32′50″ в. д.GЯO
Дойду Арассыыйа Арассыыйа
Муниципальный район Усть-Майский улус
Городское поселение посёлок Усть-Мая
Баһылык Малишевскай Дмитрий
Устуоруйа уонна география
Төрүттэммитэ 1930 сылга
ПГТ с 1957 сылтан
Киин үрдүгэ 173 м
Кэм курдааһына UTC+9:00
Олохтоохтор
Олохтоох дьонун
ахсаана		 ↗2540[1] киһи (2021)
Официальнай тыла саха, нуучча
Сыыппара идентификатордар
Телефон кода +7 41141
Почта индексэ 678620
ОКАТО кода 98254551000
ОКТМО кода 98654151051
ГКГН нүөмэрэ 0011900
ustmaia.sakha.gov.ru
Уус-Майа (Арассыыйа)
Точка
Усть-Мая
Москва

Уус-Майа (нууч. Усть-Мая) — Саха сирин куорат типтээх бөһүөлэгэ. Уус-Майа улууһун дьаһалта киинэ.

Билэ:УусМайа21.PNG
Уус-Майа (кыһыл төгүрүгүнэн) улуус каартатыгар
Билэ:Усть Мая.jpg
Уус-Майа куйаартан көстүүтэ

Географията

Бөһүөлэк Алдан өрүс хаҥас кытылыгар, онно Майа өрүс түһэр сирин утары турар. Дьокуускайга диэри ырааҕа: сиринэн — 382 км, салгынынан — 310 км, уунан — 1035 км.

Килиимэтэ

Бөһүөлэк климата олус континентальнай.

Халыып:Куорат килиимэтэ

Устуоруйа

Уус-Майа пристанын нуучча хаһаахтара XVII үйэ ортотугар олохтообуттара.

XVIII үйэ саҕаланыытыгар манна хараабылы оҥорор судоверфь-плотбище, килиэби хаһаанар маҕаһыын тутуллубута, хаһаахтар уонна байҕал сулууспалаахтара куруук олорбуттара.

XVII үйэ иккис аҥаарыттан Уус-Майа пристанын нөҥүө Дьокуускай-Охотскай тракт, онтон 1845 сылтан Дьокуускай-Айаан тракт ааһаллара.

1882 сылга Уус-Майа Майа биэдэмистибэтин киинэ буолбута, ол биэдэмистибэ билиҥҥи Уус-Майа оройуонун сирин киллэрэрэ.

1886 сылга Уус-Майаҕа таҥара дьиэтин аттыгар церковно-приходской оскуола аһыллыбыта, 1915 сылтан земскэй оскуола үлэтин саҕалаабыта.

1922 сылга Саха АССР тэриллиитинэн, Майа биэдэмистибэтин чааһа Уһук Илин кыраайга бас баринэрэ, онтон 1931 сыл ыам ыйын 20 күнүгэр бөһүөлэк Майа биэдэмистибэтин сүрүн чааһын хабар Уус-Майа оройуонун киинэ буолбута.

1957 сылга Уус-Майа бөһүөлэгэ оробуочай бөһүөлэк категориятыгар киирбитэ.

Нэһилиэнньэтэ

Дьон ахсаана
1939[2]1959[3]1970[4]1979[5]1989[6]2002[7]
1325↗2290↗2819↗2990↗3514↘3165
2009[8]2010[9]2011[10]2012[11]2013[12]2014[13]
↘2988↘2923↗2995↘2849↘2765↘2738
2015[14]2016[15]2017[16]2018[17]2019[18]2020[19]
↘2718↘2658↘2633↘2586↘2521↘2499
2021[20]
↗2540
1000
2000
3000
4000
1979
2011
2016
2021

Инфраструктурата

Экэниэмикэтэ

Бөһүөлэккэ Өлүөнэ бассейновай суол салайыытын техническэй учаастага уонна «Уус-Майа» сопхуос киин уһаайбата бааллар.

Сүрүн производстволар — эт-үүт оҥоруу, сүөһү иитиитэ, сири таҥастааһын (хортуоппуй үүннэриитэ, бурдук култууралара), түүлээҕи бултааһын.

Социальнай объектар

Төрүт култуура киинэ, орто уопсай үөрэхтээһин уонна музыкальнай оскуолалар, доруобуйа харыстабылын, атыы-эргиэн уонна дьону-сэргэни күннээҕи өҥөлөөн хааччыйыы тэрилтэлэрэ бааллар.

2024 сыл ыам ыйын 31 күнүгэр Уус-Майаҕа 45 куойка миэстэлээх, биир симиэнэҕэ 104 киһини көрөр кыахтаах поликлиникалаах саҥа кииннэммит улуус балыыһатын комплекса аһыллыбыта. Комплекска көмпүүтэрдээх томограф, эспиэрт кылаастаах УЗИ-аппараат уонна аныгы лаборатория туруоруллубуттар[21].

СМИ

Ыраадьыйа ыстаансыйалар:

  • 66,50 — план (100 Вт, 40 м)
  • 70,04 — Маяк (100 Вт)
  • 102,0 — Радио Саха [ГУ НВК Саха] (250 Вт, 10 м)
  • 102,7 — план СТВ Радио [ООО СТВ-Радио] (100 Вт, 30 м) лиц 11128

Тэлэбиидьэннэ:

  • Система / ТНТ (30 Вт)
  • 27 — план цифра DVB-T (1мп) (50 Вт)
  • 29 — план цифра DVB-T (2мп) (50 Вт)

Тырааныспар

Оройуон киинигэр массыына, салгын уонна өрүс тырааныспарынан тиийиэххэ сөп.

Култуура

Быһаарыылар

  1. ↑ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (рус.) (XLSX). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2022. Архивировано 1 Балаҕан ыйын 2022 года.
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20141217133448/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_4.php.
  3. ↑ https://web.archive.org/web/20130528132740/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php.
  4. ↑ https://web.archive.org/web/20130929064431/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php.
  5. ↑ https://web.archive.org/web/20211107083940/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php.
  6. ↑ https://web.archive.org/web/20110926215253/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php.
  7. ↑ https://sakha.gks.ru/folder/39641.
  8. ↑ https://web.archive.org/web/20150518102941/http://www.gks.ru/bgd/regl/B09_109/IssWWW.exe/Stg/d01/tabl-21-09.xls.
  9. ↑ https://sakha.gks.ru/storage/mediabank/%D0%A2%D0%BE%D0%BC%201.%20%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B8%20%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%20(%D0%AF%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%8F).zip.
  10. ↑ http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst98/DBInet.cgi?pl=8112027.
  11. ↑ http://web.archive.org/web/20130516092833/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2012/bul_dr/mun_obr2012.rar.
  12. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar.
  13. ↑ https://web.archive.org/web/20140810202114/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2014/bul_dr/mun_obr2014.rar.
  14. ↑ https://web.archive.org/web/20150923180801/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar.
  15. ↑ http://web.archive.org/web/20210508043701/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar.
  16. ↑ http://web.archive.org/web/20170731141731/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar.
  17. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2018/bul_dr/mun_obr2018.rar.
  18. ↑ https://web.archive.org/web/20210502132133/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2019/bul_dr/mun_obr2019.rar.
  19. ↑ https://rosstat.gov.ru/compendium/document/13282?print=1.
  20. ↑ https://web.archive.org/web/20220901194902/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx.
  21. ↑ Новое здание Центральной районной больницы открыли в Усть-Майском районе (рус.). ГТРК «Саха» (31 Ыам ыйын 2024). Сигэнии күнэ: 1 Алтынньы 2026.
  22. ↑ В Усть-Мае торжественно открыли первый в Якутии памятник Витусу Берингу (рус.). Пути великих свершений (25 Балаҕан ыйын 2026). Сигэнии күнэ: 1 Алтынньы 2026.

Литэрэтиирэ

Энциклопедия Якутии, М., 2000 г.

Сигэлэр

Төрдө — «https://sah.megawiki.ru/w/index.php?title=Уус-Майа&oldid=27721»