Овчинникова Александра Яковлевна

Александра Яковлевна Овчинникова
Александра Яковлевна Овчинникова
6 Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлэ
	кулун тутар 1963 — ахсынньы 1979
Иннинээҕи киһи	Нартахова Мария Дмитриевна
Утумнааччы	Горохова Евдокия Николаевна
Төрөөбүт күнэ	25 ахсынньы 1914 (7 тохсунньу 1915(10)); Ньурба улууһа;
Өлбүт күнэ	2009 сыл бэс ыйын 8 күнэ (94 сааһыгар); Дьокуускай, Арассыыйа;
Баартыйата	Сэбиэскэй Сойуус Коммунист Партията;
Үөрэҕэ	ХИФУ (1959);
Дойдута	Арассыыйа;

Александра Яковлевна Овчинникова (25 ахсынньы 1914 [7 тохсунньу 1915(10)], Ньурба улууһа — 2009 сыл бэс ыйын 8 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй бартыыйынай, судаарыстыбаннай диэйэтэл, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлэ, РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун чилиэнэ уонна Бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта (1963—1979).

Олоҕун олуктара

1914 сыллаахха ахсынньы 25 күнүгэр (саҥа истиилинэн 1915 сыллаахха тохсунньу 7 күнүгэр) Саха уобалаһын Марха улууһун Тыалыкы нэһилиэгэр төрөөбүтэ (билигин Ньурба улууһун Чаппаҥда нэһилиэгэ). 1934 сыллаахха суол тиэхиньикумун бүтэрэн баран, Сунтаар — Кэмпэндээйи ыккардынааҕа суолу тутууга үлэтин саҕалаабыта.

1935 сылтан Саха АССР МНК/СМ иһинэн Суол дьаһалтатын аппараатыгар 17 сыл устата үлэлээбитэ.

1953 сыллаахха ССКБ Киин Кэмитиэтин иһинэн Хабаровскайдааҕы Баартыйа үрдүкү оскуолатын бүтэрэн, Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин бирикээһинэн Суол хаһаайыстыбатын, тырааныспарын уонна сибээһин бөлөҕүн салайааччытынан анаммыта, кэлин ССКБ Дьокуускай куораттааҕы кэмитиэтин бырамыысыланнаска-тырааныспарга салаатын сэбиэдиссэйэ буолбута. Үс сылынан сэкирэтээринэн, онтон ССКБ Дьокуускай куораттааҕы кэмитиэтин иккис сэкирэтээринэн талыллыбыта.

1959 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университет устуоруйа факультетын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбитэ.

1963 сыл тохсунньу 14 күнүгэр Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта. Ити сыл кулун тутар 15 күнүгэр дуоһунаһыгар киирбитэ. Бу кэмҥэ тэҥинэн РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун састаабыгар киллэриллибитэ уонна Президиум Бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан анаммыта.

Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин алтыс-тохсус ыҥырыыларын дьокутаатынан, РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин алтыс-тохсус ыҥырыыларын дьокутаатынан, ССКП XXIII, XXIV, XXV сийиэстэрин дэлэгээтинэн талылла сылдьыбыта.

1980 сылтан 1991 сылга диэри ССРС БА Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы билим киинин Тыл, литература уонна устуоруйа институтугар үлэлээбитэ. Институкка үлэлии сылдьан «Якутская областная партийная организация в борьбе за повышение эффективности промышленного производства (1966—1980 сс.)» диэн кинигэни суруйбута.

1991 сылтан биэнсийэҕэ тахсыбыта^[1].

2009 сыл бэс ыйын 8 күнүгэр 95 сааһыгар олохтон туораабыта^[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Ленин уордьана (ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 10.07.1979 сыллааҕы Ыйааҕа);
Үлэ Кыһыл Знамятын уордьана (1971);
3 «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан (1957, 1964, 1973);
мэтээллэр;
РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бочуотунай грамотата;
РСФСР Бочуоттаах суол тутааччыта;
Саха АССР Норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ;
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык олохтооҕо (2002)^[3];
Дьокуускай куорат Ытык олохтооҕо (1982)^[4];
Ньурба улууһун Ытык олохтооҕо^[5].

Аатын үйэтитии

Ньурба улууһун Өктөөп нэһилиэгин «Түһүлгэ» норуот айымньытын дьиэтэ А. Я. Овчинникова аатын сүгэр (2010);
Дьокуускайга Орджоникидзе уулуссатын 39 №-дээх дьиэтин эркинигэр А. Я. Овчинниковаҕа аналлаах өйдөбүнньүк дуоска ыйаммыта^[6];
Саха Өрөспүүбүлүкэтин 14.06.2022 2513-З № 937-VI №-дээх сокуонунан Александра Яковлевна Овчинникова аатынан Бочуоттаах бэлиэ олохтоммута. Бу бэлиэнэн Саха сиригэр дьахталлар уонна дьиэ кэргэн бырааптарын тупсарыыга боччумнаах кылааты киллэрбит дьахталлар наҕараадаланаллар^[7].

Быһаарыылар

↑ Овчинникова Александра Яковлевна (рус.). history-yakutia.ru. Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.
↑ Овчинникова Александра Яковлевна | «SakhaNews». Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.
↑ Почётные граждане Республики Саха (Якутия) (биллибэт). Сигэнии күнэ: 4 Алтынньы 2013. Архивировано 4 Алтынньы 2013 года.
↑ Дьокуускай куорат уокуругун дьаһалтатын официальнай саайта → Бочуоттаах гражданнар Архыыптаммыт 2014, Кулун тутар 14 күнүгэр.
↑ Бочуоттаах гражданнар, биллиилээх дьон (биллибэт). Саха Өрөспүүбүлүкэтин официальнай информационнай портала. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2014. Архивировано 12 Кулун тутар 2014 года.
↑ Памятная доска А.Я. Овчинниковой, Якутск — 2ГИС (рус.). 2gis.ru. Сигэнии күнэ: 24 Балаҕан ыйын 2026.
↑ Геральдика.ру. Почетный знак имени Александры Яковлевны Овчинниковой | Геральдика.ру (биллибэт). medal.geraldika.ru. Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.

Литература

Пестерев В. И. История Якутии в лицах. — Якутск: Бичик, 2001. — С. 357—359. — 464 с. — ISBN 5-7696-1606-7

Сигэлэр

Биобиблиографический справочник

[1] Овчинникова Александра Яковлевна (рус.). history-yakutia.ru. Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.

[2] Овчинникова Александра Яковлевна | «SakhaNews». Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.

[3] Почётные граждане Республики Саха (Якутия) (биллибэт). Сигэнии күнэ: 4 Алтынньы 2013. Архивировано 4 Алтынньы 2013 года.

[4] Дьокуускай куорат уокуругун дьаһалтатын официальнай саайта → Бочуоттаах гражданнар Архыыптаммыт 2014, Кулун тутар 14 күнүгэр.

[5] Бочуоттаах гражданнар, биллиилээх дьон (биллибэт). Саха Өрөспүүбүлүкэтин официальнай информационнай портала. Сигэнии күнэ: 16 Кулун тутар 2014. Архивировано 12 Кулун тутар 2014 года.

[6] Памятная доска А.Я. Овчинниковой, Якутск — 2ГИС (рус.). 2gis.ru. Сигэнии күнэ: 24 Балаҕан ыйын 2026.

[7] Геральдика.ру. Почетный знак имени Александры Яковлевны Овчинниковой | Геральдика.ру (биллибэт). medal.geraldika.ru. Сигэнии күнэ: 12 Кулун тутар 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]