Мегавики диэн сиртэн ылыллыбыт
Бүлүү уокуруга — XIX үйэ иккис аҥаарыттан XX үйэ саҥатыгар дылы Саха уобалаһыгар баар буола сылдьыбыт биэс уокуруктартан биирдэстэрэ.
Бүлүү уокуругар 1858 с. 51950 саха, ону тэҥэ 9 тоҥус ууһа олорбут. Барыта 55658 киһи 941 сиргэ (урочище), 10243 балаҕаҥҥа олорбуттара. 1897 с. биэрэпис түмүгүнэн уокурукка 67142 киһи олорор эбит, онтон үөрэхтээҕэ 0,8 % ылар. 1912 с. — 72623, 1917 с. М. П. Соколов биэрэпиһинэн 79,9 тыһ. буолбут.
Түөрт улууска арахсара: Сунтаар (35,15 %), Марха (27,54 %), Үөһээ Бүлүү (20,79 %) уонна Орто Бүлүү (16,52 %). 1912 с. Сунтаар улуууттан арахсан Хочо улууһа тэриллибитэ.
Уокурук Дьокуускай уокуругун кэнниттэн киһитин ахсаанынан, баайынан-дуолунан иккис миэстэҕэ турбута[ 1] .
Уокуругу 1912 с. туругунан ыспараанньык Попов Николай Иннокентьевич, көмөлөһөөччүтүнүүн Кугаевскай Евгений Андреевичтыын дьаһайан олорбуттара. Үс учаастакка арахсара: бастакы учаастак земскэй сэтээтэлэ Горчаков Александр Николаевич, иккис учаастак — Барабаш Павел Федорович, үһүс учаастак — Николаев Михаил Александрович, сэкирэтээр эбээһинэһин толорооччу Кочергин Михаил Александрович.
Быһаарыылар
↑ Е. Е. Алексеев . Барахов Исидор Никифорович: Олоҕун уонна үлэтин туһунан очерк. — Дь. Кудук, 1998 ISBN 5-7863-0125-7
Саха сирин устуоруйата
Саха сирэ түҥ былыргы кэмҥэ
Аллалаев култуурата
Кыһылсыыр култуурата
Дириҥ култуурата
Палеосибиирдээҕи көрүҥ
Дьүктээйи култуурата
Сумнааҕы култуура
Сыалаахтаах эрдэтээҥи неолит култуурата
Белькачи култуурата
Ымыйахтаах култуурата
Уус-миилэ култуурата
Саха сирэ орто үйэҕэ Саха сирэ саҥа кэмҥэ (Арассыыйа иннинээҕи кэм)
Кулун атах култуурата
Тыгын Дархан
Саха сирэ Нуучча судаарыстыбатын састаабыгар Саха сирэ Арассыыйа империятын састаабыгар
Сибиир губернията
Дьокуускай уокуруга
Бүлүү уокуруга
Өлүөхүмэ уокуруга
Иркутскай губернията ( 1805 сылга диэри)
Саха уобалаһа (ол иһигэр Россиятааҕы Сэбиэскэй Федеративнай Социалистическай Республика
Саха сирэ Арассыыйаҕа гражданскай сэрии кэмигэр
Быстах кэмҥэ Саха сирин уобалаһын норуодунай салалтата
Саха сирэ Сэбиэскэй Социалистическай Республикалар Сойуустарын састаабыгар Саха Сирэ Арассыыйа (АБ-тин) састаабыгар
Көскө ыытыллыбыттар Көскө ыытыллыбыттар бөлөхтөрө
скопецтар
духобордар
өрөбөлүүссүйэ демократтара
народоволецтар уонна народниктар
большевиктар
меньшевиктар
эсердар
дьэбириэйдэр
Көскө ыытыы сирдэрэ
Уокуруктар
Бүлүү уокуруга
Үөһээ Дьааҥы уокуруга
Өлүөхүмэ уокуруга
Халыма уокуруга
Нэһилиэнньэлээх пууннар
Түгэннэр
Сибииргэ көскө ыытыы
Романовка
1905 сыллааҕы амнистия
Култуураҕа Сабыдыаллаабыыт дьон Сокуон Саха уобаластааҕы полицейскай салайыыта