Александров Семен Лаврентьевич

Семён Александров
Семён Александров
	Билэ:Семён Лаврентьевич Александров.webp
Төрөөбүт күнэ	1918 сыл балаҕан ыйын 13 күнэ
Төрөөбүт сирэ	Өнньүөс, Боотур Уус улууһа;
Өлбүт күнэ	1986 сыл атырдьах ыйын 28 күнэ (67 сааһыгар)
Өлбүт сирэ	Дьокуускай, РСФСР, ССРС;
Дойду	ССРС; Арассыыйа импиэрийэтэ;
Үөрэҕэ	Иркутский областной художественный колледж имени И. Л. Копылова[d]; Илья Репин аатынан Санкт-Петербургтааҕы дьүһүннүүр ускуустуба академията[d];

Семён Лаврентьевич Александров (1918 сыл балаҕан ыйын 13 күнэ, Өнньүөс — 1986 сыл атырдьах ыйын 28 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй живописец, мэтириэт суруйааччы. Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ. ССРС Худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ (1954), Худуоһунньуктар Сойуустарын Саха сиринээҕи салаатын бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ (1955—1959). Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.

Олоҕун олуктара

1918 сыллаахха балаҕан ыйын 14 күнүгэр Амма улууһун Наахара нэһилиэгин Өнньүөс сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ^[1].

1941 сылга Иркутскайдааҕы уус-уран училищены бүтэрбитэ^[2]^[3]. 1942 сылга Кыһыл Аармыйа байыаһын быһыытынан Новгород аннынааҕы Ильмень күөлгэ Аҕа дойду Улуу сэриитин кыргыһыыларыгар кыттыбыта^[4]^[5].

1954 сылга саха худуоһунньуктарыттан биир бастакынан Ленинградка Репин аатынан Живопись, скульптура уонна архитектура институутун живопись факультетын бүтэрбитэ (В. М. Орешников мастарыскыайа). Дипломнай үлэтэ — «Серго Орджоникидзе Саха сиригэр сыылкаҕа»^[6].

1955—1959 сылларга — Худуоһунньуктар Сойуустарын Саха сиринээҕи салаатын бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ. 1957 сылга — ССРС Суруйааччыларын сойууһун I тэрийэр сийиэһин дэлэгээтэ^[3].

1986 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр өлбүтэ^[2].

Айар үлэтэ

Айар үлэтин 1947 сылтан саҕалаабыта. Үксүн мэтириэт жанрыгар үлэлээбитэ. Эрдэтээҥи да, 1960-с сылларга суруллубут хойукку айымньыларыгар даҕаны, Александров мэтириэттэригэр эрдэттэн оҥоһуллубут композиционнай схемалар суохтар — бу нейтральнай фоҥҥа «бас» мэтириэттэр эбэтэр аҥардара эрэ көстөр фигуралар, сюжет биричиинэтэ кыратык ыйыллыбыт. Кини жанр-типаж мэтириэккэ тардыһар үлэлэригэр моделлар омугунан, саастарынан, ардыгар идэлэринэн аналлара көстөр^[6].

Искусствовед Иннокентий Потапов сыанабылынан, худуоһунньук сүрүн талаана — академичность буолбатах, киһи ис туругун тиэрдэр кыахтаах дууһата. Семён Александров мэтириэттэри суруйууну анал идэтинэн ааҕынара.

Маастар айымньылара Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай уус-уран түмэлигэр хараллаллар^[1]^[5].

Сүрүн үлэлэрэ

«Куораты тупсарыы» (1947)
«Саха кыыһа» (1955)
«Саха АССР норуодунай артыыһа Д. Ф. Ходулов мэтириэтэ» (1957)
«Устудьуоҥка» (1957)
«Олоҥхоһут мэтириэтэ» (1956)
«Олоҥхоһут И. Г. Теплоухов-Тимофеев мэтириэтэ» (1960)
«Ыанньыксыт М. Никитина» (1960)
«Буурдьут А. С. Поляков мэтириэтэ» (1961)
«Тимир ууһа» (1964)
«Табаһыт Н. Курилов» (1966)
«Социалистыы Үлэ Дьоруойа, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата Е. И. Новгородова мэтириэтэ» (1980)
«Уолчаан мэтириэтэ» (худуоһунньук уола Юлий ойууламмыт)

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Саха АССР искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ^[1]^[5].
«Бочуот Бэлиэтэ» уордьан^[2]^[3].
Аҕа дойду сэриитин II истиэпэннээх уордьана^[1].
«1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин» мэтээл^[2]^[1].
Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бочуотунай грамотата^[2]^[3].

Дьиэ кэргэнэ уонна тус олоҕо

Уола — Юлий Семёнович Александров, худуоһунньук соҕотох оҕото^[5].

Быһаарыылар

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Национальный художественный музей приглашает на выставку «Лики эпохи» (рус.). SakhaTime. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 Семен Лаврентьевич Александров (рус.). Артхив. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Становление художественного образования в Якутии (рус.). Илин. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.
↑ Памятная дата: 80 лет сражению на озере Ильмень, Амгинская МЦБС (27 Олунньу 2023). Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 ^5,3 «Лики эпохи» в Национальном художественном музее Якутии (рус.). ЯСИА (13 Балаҕан ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.
↑ ^6,0 ^6,1 Александров Семен Лаврентьевич (рус.). Terra-KOLOR. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[sakhatime-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Национальный художественный музей приглашает на выставку «Лики эпохи» (рус.). SakhaTime. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[artchive-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 Семен Лаврентьевич Александров (рус.). Артхив. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[ilin-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Становление художественного образования в Якутии (рус.). Илин. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[ilmen-4] Памятная дата: 80 лет сражению на озере Ильмень, Амгинская МЦБС (27 Олунньу 2023). Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[ysia-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 ^5,3 «Лики эпохи» в Национальном художественном музее Якутии (рус.). ЯСИА (13 Балаҕан ыйын 2018). Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[terrakolor-6] 6,0 ^6,1 Александров Семен Лаврентьевич (рус.). Terra-KOLOR. Сигэнии күнэ: 24 Ыам ыйын 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]